Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген




Скачать 88.74 Kb.
НазваниеУақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген
Дата конвертации06.04.2013
Размер88.74 Kb.
ТипДокументы
Ф КГМУ 4/3-04/01

ИП №6 УМС при КазГМА


от 14 июня 2007 г.


Қарағанды мемлекеттік медицина университеті


Әлеуметтік медицина мен денсаулық сақтауды ұйымдастырудың кафедрасы


Дәріс


Тақырыбы: «Жаңа заман медицинасы. Батыс Еуропа және Ресей»


Пән «Медицина тарихы»


Мамандығы Мамандығы 5В110400- «Медико – профилактикалық ісі»


Курс - I

Уақыты-1 сағ




Қарағанды 2010


Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген

2010 Хаттама № ____



Кафедра меңгерушісі м.ғ.д., проф Н.К. Смагулов



  • Тақырыбы: «Жаңа заман медицинасы. Батыс Еуропа және Ресей»


Мақсаты: Батыс Еуропа және Ресей елдеріндегі медицинаның дамуы мен студенттерді таныстыру. Ұлы шнайы ашылулар, француз материализмінің медицинаға әсеріне тоқталып өту, ХVIIІғ екінші жартысымен ХІХ ғ бірінші жартысында перкуссия мен аускультацияның ашылулары, микробиологияның дамуы мен пайда болуы, наркозды енгізу.


  • Дәріс жоспары:

1.Батыс Еуропадағы медицина.

1.1.Дәуірге сипаттама.

1.2.ХVIII ғ француз материализмі және ауруды материалистік түсінікте таратудың рөлі.

1.3.Ұлы шынайы ғылыми ашылулар, ХVIII ғ бірінші жартысымен ХІХ ғ екінші жартысы.

2. Ресейдегі медицинаның дамуы.

2.1. Дәріханалық бұйрық оның қызметі.

2.2. Ғылыми зерттеулердің дамуы.


1.Батыс Еуропадағы медицина.

1. Дәуірге мінездеме.

Капиталистік өндірістік әдісі батыс Еуропада ерте дамыды, осы жерде бірінші буржуазиялық ревалюция болды. Нидерландия (1566 - 1609) Англияда (1640 – 1649) және Францияда (1789 - 1794). Англиямен Франциядағы революция еуропалық масштабта болды. Сонымен қатар жер шарында әр түрлі региондарында капитализмге дейінгі қатынастар: феодалдық, құлиеленушілік болды.

Солтүстік Италия қалаларында феодализм ыдырап капиталистік қатынастар дамыды. Мануфактура түзілуі мен өсуі процессі жүрді. Осы кезеңде өңдірістік ортадағы аурулар туралы сөз қозғала бастады. Өңдірістік конфликтердің туындауы феодалды дәуір медицинасының дамуына тоқтау салды.

XVII - XVIII ғасырдағы мәдениет, ғылым және медицина басқа да эканомикалық социалды (әлеуметтік) формада болды. Религияның басшылығына байланысты феодалді қатардағы өзгерістер медицина дамуына жол бермеді. Герман Бургаванын (1668 - 1738) науқастарды төсектерінің қасында қарауды студенттерді оқытуы, капиталистік дәуірдің медицинасынын дамуына үлес қосты.


1.2.XVIII ғасырдағы француз материализмі және онын рөлі, аурудын материалистік тұрғыда таралуы.

Капиталистік өндіріс физика, химия, механикалық дамуына қажеттілікті қажет етті. Медицина саласында дәрігер – материалистер Анри Леруа 1598-1679 Жюльена Ламетри (1709-1751) және Пера Кабанис (1757-1808) үлкен орын алды, олар франциянын механикалық материализмі мектебінің өкілдері болды.

А.Меруа Гарвейдің ашылуынын прогрессиясын түсірді. 1640 жылы қан айналым жүйесі бойынша күрес жүргізіп, дінге қарсы және схоластикалық өмірге деген көз қарасты қатаң білді. А.Леруа нидерланды да «Физика негіздері» деген кітап шығарды. Бұл кітапты Декарттың адам рухы, адам тұлғасынан бөлек деген тұжырымын қарап тұрып, материалистік канденцияға тұрды.

Ж.Ламетри француз материализмін ұйымдастырушылардың бірі. 1747 жылы өзінің негізгі философиялық шығармасын «Адам - машина» шығарды. Ол материализм үшін күресіп, идеалистік жүйені жоққа шығаруға тырысты.

П.Кабанис – француздың буржуазиялық ревалюциясының көрнекті, белгілі адамы болды, ол ауруханалық жұмысты ұйымдастырудағы және франциядағы медициналық білімді дамытуда өз үлесін қосты. Аурухана ішінде дамыған медициналық мектептерде: оқушылар анатомиясы, химияны, дәрілер жасау орнын, тәжірибелік медицинаны, науқастарға күтім жасау орындарын оқиды деген.

П.Кабанис адамның ойлау процессін зерттеуге көңіл аударды. Оның ойынша адамның миы ойлауды өңдіруге арналған мүше болып табылды.

XVIII ғасыр мен ХІХ ғ. бірінші жартысындағы шынайы ғылымдардағы ашылулар.

Медицинаның дамуына XVIII ғасыр мен ХІХ ғасырдағы шынайы ғылымдардың ашылуы көп болды, соның ішінде


XVIII ғасыр екінші жартысы және ХІХ бірінші жартысындағы

ұлы шынайы ғылыми ашылулар

XVIII ғасыр екінші жартысы және ХІХ бірінші жартысындағы ұлы шынайы ғылыми ашылулар диалектикалық көзқараста дамыды. Энгельс үш негізгісін бөліп қарады: тірі организмдердің клеткалық құрылысы, энергиясының сақталуы мен айналым заңы, эвалюциялық ғылым.

ХІХ ғасырдың ғалымдары тірі организмдердің микракопиялық құрылымын зерттеді, солай жасуша жайлы ғылым пайда болды. Гистологиялық негізін қалаушы Ян Пуркинье ғылымының дамуына зор үлес қосты. Өсімдіктер мен жануарлар клеткалары өсімдіктердегі тұратының айтқан. Клеткалық ғылымнын дамуының этапының соңғы сатысында жинақтай келе Шванн мен Шлейденнің орны ерекше аталады.М.Шлейден мен Т.Шваннын айтуы бойынша өсімдіктер мен жануарлардың клеткалары структурасын микраскопиялық массадан тұрады деген.

Шванмен ұсынылған түсінікте клетка элементариясы бірлік деп түсіндірілген, бірақ бұл клеткалардың әр түрлілігі қайда қашан болды дегенге жауап іздеді. Бұған үшінші ұлы ғылыми ашылу Ч.Дарвиннің энергияның сақталу және айналу заңы еді. Бұл ашылуларға М.В.Ломоносовтың, химик Роберт Майер қосқан үлестері көп. Ағылшын Джоуль экспериментті түрде жылудын механикалық эквивалентін анықтады. Осылай ол энергияның алмасу заңын ашты.

Ч.Дарвиннің органикалық өмірдің эвалюция негізінде ол қасиеттердің тұқымқуалаушылығы бар екен деп айтқан. Дарвин бойынша өзгерістін сараптау әдісімен жүретін үш факторға байланысты деген. Өзгерістік, тұқымқуалаушылық, өмір сүргіштік.

2. Ресейдегі медицинаның дамуы.

XVIII ғасырдың басы Ресейде, І Пётрдің жаңа өзгерістерімен сипатталады. Оның билігінің тұсында күшті әскер құрылды, мемлекеттік аппарат қайта құрылды, ақша жүйесі жаңартылды, теңіз флоты құрылды. Солтүстік соғыста Швецияны жеңіп Балтық теңізіне шығуды басып алуы, І Пётрдің жетістіктерінің бірі болды. 1703 жылы Ресейдің жаңа астанасы- Санкт Петербургтың құрылысы басталды. І Пётрдің өзгертулері елдің мемлекеттік, экономикалық және мәдени өмірімен қоса, медицина мен фармациялық ғылым мен тәжірибеге де қатысты болды.

Медицина саласындағы негізгі реформаларға госпитальдардың, емшілер мен дәріханашыларды дайындайтын госпиталдық мектептердің ашылуын атауға болады.

Дәріханалық іс-шаралар бұл кезде ерекше орын алды. І Петрдің ұлы жарлығымен 1700 жылы әскери және теңіз госпитальдарында әскери дәріханалар ашылды.

1706 жылы І Петр Мәскеуде хирургиялық училище мен анатомиялық театры бар «әскери госпитальді» ашты. Онымен қатар, орыс армиясындағы бірінші тұрақты госпиталь дәріханасы жұмысын бастады. Русьте бірінші 1581 жылы Кремльде ашылған ескі және Ильинкадағы жаңа қонақ ауласындағы (1673) жаңа дәріханалардың ашылуынан медициналық мемлекеттік қызмет құрылымын бастады.

Зелейный, москательный және көкөністі лавкалар дәріхананың бір бейнесі болды. Олардың иесін «лавка отырушылары» немесе «зелейниктер» деп атаған. Олар емдік шөптерді сатып, әр түрлі емдік өсімдіктердің емдік қасиетін зерттеумен айналысқан.

1581 жылыМәскеуде дипломы бар бірінші дәріханашы пайда болды. Бұл, Иван Грозныйдың өтініші бойынша келген медиктер тобының мүшесі, қолында ағылшын патшайымы Елизаветаның нұсқаулық хаты бар, Джеймс Френчем болды. Чудов шіркеуіне қарсы, Кремльдегі бірінші дәріхананы ашқан да сол болды.


2.1. Дәріханалық бұйрық, оның міндеттері


Мәскеу мемлекетінде денсаулық сақтаудың мемлекеттік мекемесінің негізі, XVI ғасырдың соңында Иван IV ашқан «дәріханалық палатадан» бастау алады. Ол 1620жылы «Дәріханалық бұйрыққа» ауысты. Ол елдегі дәрігерлік істі бақылайтын орталық мемлекеттік органға айналды.

Дәріхана бұйрығының құзырында армияға дәрігерлерді тағайындау, полктық дәріханаларды дәрі-дәрмекпен қамтамассыз ету, сот-медициналық сараптамасын жүргізу болды. Ол, «азаматтардың жалпы дені сау болуына, жабысқақ аурулардың таралуына бөгет жасауға тырысқан», сол сияқты, дәрілердің сапасын бақылап отырған. Дәріхана бұйрығының міндеті, дәріханалық бақтарда емдік өсімдіктерді өсіріп, жинау болды.

Кремль қабырғасында орналасқан дәріхана бағы, І Петрдің тұсында, Мещан слободасына көшірілді. Ал 1805 жылы университет меншігіне беріліп, Ботаникалық бақ атанды.

Дәріхана бұйрығы, сол уақытта айтарлықтай тұрақты болған, емдік өсімдіктерді жинау жүйесін жасаған. Дәрілік шөптерді жинау, бағынышты таптарға, міндетті жаза ретінде жүктеліп отырған. Арнайы жинаушыар- «шөпшілер» штаты болған. Дәрілік шикізат, дәріханалық аула атанған ерекше қоймаларға келіп түсіп отырған.

Дәрілік бұйрық қызметкерлерінің көбісі шетелдіктер болған. Бірақ, басқаруы XVII ғасыр бойына білімді, әрі патшаға жақын, орыс боярларына ғана сенімделген. Дәріханалық бұйрықтың басқарушылары: И.Б. Черкасский (1629-1633); Ф.И. Шереметьев (1645); Б.И. Морозов (1646); И.Д. Милославский (1662); А.С. Матвеев (1673); И.Н. Одоевский (1678); Я.Н. Одоевский (1689) болған.


2.2. Ғылми зерттеулердің дамуы


Ресейде фармация мен медицинаның дамуындағы үлкен жаңалық- 1725 жылы ашылған ғылым Академиясы. І Петр Академи жұмысына белгілі Европа ғалымдарын жұмылдыра білді: физик Георг Вольфганг Краффтты (1701-1754), тарихшы Герард Фридрих Миллерді (1705-1783), математик Леонард Эйлерді (1707-1783), Христиан Гольдбахты (1690-1764)және т.б..

Петербург Академиясындағы бірінші химия профессоры Иоганн Георг Гмилин болды. (1709-1755) Ол Ресейге 1731 жылы келеді, бірақ, 1733 жылы Витус Беринг басқарған онжылдық Камчат экспедициясына кетеді. Тек, 1741 жылы ғана М.В. Ломоносов академиясындағы химия саласындағы жүйелі зерттеулерді жаңғыртты.

М.В. Ломоносов (1711-1765) – ғұлама орыс ғалымы, энциклопедист, әрі ағартушы. Петербург Ғылым академиясының орыс ұлтты бірінші мүшесі болды. 1745 жылы М.В. Ломоносов химия профессоры және Петербург Ғылым академиясының мүшесі болып тағайындалды. Оның жемісті қызметі тәжірибелік әдісті бекітуге бағытталды және физика, химия, геология,география, астрономия, тау ісі, шыны технологиясы, металлургия, орыс тарихы мен грамматикасы салаларының дамуына әсерін тигізді.

Заттардың сақталу заңы, сандық сараптама, жану процессін түсіндіру ғалымның болашақ зерттеулерінің негізі болды.

М.В. Ломоносов химияның медицина үшін қажеттілігін басып айтқан. « Химияны жетік білмейінше, дәрігердің қалыптасуы мүмкін емес. Онымен қан мен нәрлі шырындардың табиғи ауысуы танылады, онымен сау және зиянды тағамдардың қоспасы ашылады, оның әр түрлі шөптен ғана емес, сонымен қатар, жер қойнауынан алынған заттарынан пайдалы дәрілер дайындалады».

XVIII ғасырдың орасында М.В. Ломоносовтың Ресей ғылымының негізін қалап беруі, фармацияның дамуына да әсерін тигізді. М.В. Ломоносовтың ізбасарлары, Ресей ғалымдары қысқа мерзім ішінде, өз қажеттіліктерімен отандық фармацияны Еуропа ғалымдарының жетістіктерімен бір қатарға қойған, ғылыми жұмыстар қатарын жазды.


  • Иллюстрациялы материалдар

Кестелер.

«XVIII-ХІХ ғ ұлы шынайы ашылулар медицинаның дамуымен байланысты»

Біріншілік және екіншілік оқу көздері.


Әдебиеттер.

  1. Абдуллаев К. Этюды о казахской традиционной медицине /К. Абдуллаев.- // Ка­захстанский фармацевтический вестник. - 2002. - N 7. - С.8.

  2. Аль - Фараби. Естественно - научные трактаты: Пер. с арабского. - Алма - Ата: Наука, 1987. - 496с.

  3. Арнольд из Виллановы. Салернский кодекс здоровья: Пер. с ла­тин. - М.: Медицина, 1964. - 136с.

  4. Воскобойников В.М. Великий врачеватель. Авиценна: жизнеописание / В.М. Воскобойников. - 2-е изд. - М.: Мол.гвардия, 1980. - 206с.

  5. История медицины / П.Е. Заблудовский, Г.Р. Крючок, М.К. Кузьмин, М.М. Левит. - М.: Медицина, 1987. - 352 с.

  6. Кубесов А. Педагогическое наследие Аль – Фараби / А. Кубесов. - Алма - Ата:

Мектеп, 1989. - 152с.

    7.Лисицын Ю.П.История медицины / Ю.П. Лисицын. - М.: ГЭОТАР-МЕД, 2004. -393 с.

8. Ошанин Л.И. Талисман Авиценны: Роман в балладах / Л.И. Ошанин. -Ташкент: Литература и искусство, 1980.- 112с.

9. Сайфулина Н.Ф. Курс лекций по истории медицины: Учебное пособие/ Н.Ф. Сайфулина. – Караганда, 2008.- 122с.

10. Сорокина Т.С. История медицины: Учебник для студ. высш. мед. учеб. заведений / Т.С. Сорокина. – 4-е изд., стер.- М.: «Академия», 2005.-560с.

11. Ястребицкая А.Л. Западная Европа XI-XIII веков / А.Л. Ястребицкая. -М.: Ис­кусство, 1987.-176с.


  • Бақылау сұрақтары:

  1. Батыс Еуропадағы капитализм дәуіріне сипаттама беріңіз?

2. ХVIII ғ француз материализмі және ауруды материалистік түсінікте таратудың рөлі.?

  1. XVIII-ХІХ ғ ұлы шынайы ғылыми ашылуларды білесіз?

  2. Патологиялық анатомияның ғылым ретінде дамуының негізін қалаушы кім?

  3. Франциядағы клиникалық медицинаның негізін қалаушы кім?

  4. Француз дәрігері Р.Лаэннек медицинаға қандай үлес қосты?

  5. Медицинаның дамуындағы Луи Пастердің ашылуын атаңыз

  6. Гигиенадағы экспериментальды зерттеу әдісін кім?

  7. Ресейдегі медицинаның дамуы

  8. М.В. Ломоносовтың медицинаға қосқан үлесі

Добавить документ в свой блог или на сайт

Похожие:

Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген icon1 сағат-уақыт (узақтығы) Қарағанды 2011 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген
«Демографияның медико-әлеуметтік аспектісі. Қазақстан Республикасындағы демографиялық жағдай» тақырыбы
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген icon2 сағат- уақыт Караганда 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген
Мақсаты: Отандық экономиканың нарықтық қатынасына өтуінің сипаттамасы. Меншік формасының өзгерісін қарастыру. Нарықтық экономика...
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconКафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген
«Электролиттер ерітінділердің электрлі еткізгіштігі. Организмнің сүйықтықтары мен тіндері екінші текті өткізгіштер ретінде. Кольрауш...
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconКафедраның жиналысында бекітілген 29. 08. 2011. №1 Хаттама
Мақсаты: Комплексті қосылыстар, олардың қөұрылысы және биологиялық маңызды өкілдерінің табиғатын қарастыру
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconҚарағанды 2010 ж Кафедраның мәжілісінде талқыланып бекітілген
Тақырыбы: Қазақстандағы жэс. Өлкедегі кеңестік мемлекет құрылысы. Жэс – тің әлеуметтік экономикалық нәтижелері
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconКафедраның отырысында талқыланған және бекітілген
Оқытушылардың басқаруымен студенттердің өзіндік жұмысына әдістемелік нұсқау №4
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconУақыты (ұзақтығы): 1 сағат Қарағанды 2012 ж. Курстың отырысында талқыланған және бекітілген
Тақырыбы: «Ыстық климатта (Оңтүстік Қазақстан) әскерлерді сумен қамтамасыздандыруды ұйымдастыру»
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconҚарағанды 2010 ж Кафедраның мәжілісінде талқыланып бекітілген
Республикадағы әлеуметтік экономикалық және қоғамдық саяси ахуалдың мәнін ашу. Экономиканы бейбіт өмірге лайық қайта құру. Саяси...
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconУақыты (ұзақтығы): 1 сағат Қарағанды 2012 ж. Курстың отырысында талқыланған және бекітілген
Тақырыбы: «Адам денсаулығын және қоршаған ортаны қорғаудың басты элементі ретінде радиациялық қауіпсіздікті бақылау»
Уақыты-1 сағ Қарағанды 2010 Кафедраның әдістемелік жиналысында бекітілген iconКафедраның жиналысында бекітілген 29. 08. 2011. №1 Хаттама
Мақсаты: Жанды ағзалардағы тіршілік процесстеріне қатысатынжәне емдеу ісіне қолданылатын маңызды поли және гетерофункционалдық қосылыстар...
Разместите кнопку на своём сайте:
Библиотека


База данных защищена авторским правом ©kk.docdat.com 2013
обратиться к администрации
Библиотека
Главная страница